Hoe laat u een FDES-configurator verifiëren?

De verificatie is een essentiële stap in een project voor een FDES-configurator. U moet er vanaf het begin rekening mee houden, want de voorwaarden ervan hangen af van het type configurator en bepalen onder welke voorwaarden de geproduceerde FDES kunnen worden gebruikt en gepubliceerd.

Waarom een FDES-configurator laten verifiëren?

Omdat een configurator talrijke FDES produceert op basis van eenzelfde rekenkader: als dat kader fout is, zijn alle verklaringen dat ook. De verificatie controleert dat kader één keer, zodat de verklaringen die daarna worden gegenereerd steunen op een gecontroleerd model en een gecontroleerde applicatie.

In Frankrijk is de verificatie van milieuproductverklaringen van bouwproducten door een onafhankelijke derde partij verplicht, binnen het INIES-programma. Voor configurators heeft het programma een eigen procedure in drie stappen vastgelegd: de referentiemodellen en referentieverklaringen, de configurator zelf, en zo nodig een aanvullende verificatie.

Een geverifieerde configurator maakt het zo mogelijk om meer verklaringen te produceren binnen een kader dat al gecontroleerd is. Dat is des te nuttiger omdat de tijd van erkende verificateurs niet van de ene dag op de andere toeneemt.

Wie kan een FDES-configurator verifiëren?

Een externe verificateur, van buiten het project: niet de fabrikant, niet degene die de LCA heeft uitgevoerd en niet het bedrijf dat de configurator heeft ontwikkeld. Hij moet erkend zijn door het INIES-programma, dat de lijst van erkende verificateurs publiceert.

De verificateur van de configurator kan een andere zijn dan degene die het referentiemodel verifieert. Neem vooral vroeg contact op: INIES raadt aan snel een contract met een verificateur te sluiten, omdat de wachttijd meerdere maanden kan bedragen.

Om die reden verifieert Ailoop ook nooit de configurators die het zelf ontwikkelt. Onze rol ligt elders: een tool ontwerpen waarvan het model, de regels en de resultaten gedocumenteerd en traceerbaar zijn, zodat de verificatie in goede omstandigheden verloopt.

Wat controleert de verificateur?

Twee dingen, die samen worden beoordeeld: is het LCA-model juist, en vertaalt de applicatie het getrouw, welke configuratie er ook wordt gekozen? De verificateur controleert geen afzonderlijk resultaat, maar een rekenkader.

Hij kan zelfs een berekening voor belangrijke indicatoren reconstrueren en die vergelijken met wat de applicatie produceert. De controles in detail zijn die van de geldende INIES-procedure: die is doorslaggevend, en ze kan evolueren.

Hoe verloopt de verificatie?

Een goed voorbereid project doorloopt vijf stappen, van de keuze van de verificateur tot de registratie van de configurator in het INIES-programma. De eerste stap speelt zich al af bij de afbakening, ruim vóór het einde van de ontwikkeling.

Voor een configurator die alleen generator is, is deze voorafgaande verificatie facultatief: elke gegenereerde FDES volgt hoe dan ook de normale procedure. Wie ze toch uitvoert, vereenvoudigt daarna de verificatie van elke verklaring.

Wat gebeurt er met de FDES na de verificatie?

Dat hangt af van het type configurator. Bij een generator moet elke FDES worden geverifieerd en op INIES gepubliceerd. Een distributeur kan door het Franse ministerie dat bevoegd is voor de bouw worden erkend voor de RE2020: de verklaringen worden dan rechtstreeks in de rekensoftware voor gebouwen gebruikt, zonder aanvullende verificatie van elke FDES.

Twee misvattingen sneuvelen meteen. Een FDES wordt niet geldig omdat ze uit een geverifieerde configurator komt: bij een generator doorloopt ze nog haar eigen verificatie. En een distributeur wordt niet erkend voor de RE2020 na een eenvoudige softwaretest: de configurator en zijn modellen moeten worden geverifieerd en geregistreerd in het INIES-programma, en daarna moet het erkenningsdossier worden aanvaard.

Verificatie, registratie, publicatie, erkenning: wat zijn de verschillen?

Het zijn vier afzonderlijke stappen, die vaak door elkaar worden gehaald. De verificatie controleert, de registratie schrijft in bij het INIES-programma, de publicatie maakt een FDES raadpleegbaar in de database, en de erkenning maakt een configurator bruikbaar voor de RE2020.

Wanneer dient u het erkenningsdossier voor de RE2020 in?

Voor een distributeur volgt de erkenning een vaste planning: twee rondes per jaar, met een volledig dossier dat vóór 31 maart of vóór 30 september wordt ingediend. Een dossier dat niet klaar is, wacht op de volgende ronde.

Het dossier bevat onder meer de verificatieverklaring van de configurator en een voorbeeld van een geconfigureerde verklaring, in pdf en XML. De eigenaar verbindt zich er ook toe de nieuwe verificatieverklaring te bezorgen bij een wijziging, bijvoorbeeld de toevoeging van modellen. De erkende configurators worden door het ministerie vermeld, met hun RE2020-identificatiecode, in zijn FAQ over koolstofgegevens (in het Frans).

Mik op een project dat ongeveer twee weken vóór de indieningsdatum afgerond en geverifieerd is: dat is een veiligheidsmarge, geen regel.

Welke fouten moet u vermijden?

Ze hebben bijna allemaal te maken met de planning of de scope: de verificatie wordt te laat voorbereid, of er is niet duidelijk vastgelegd wat er kan variëren.

• De verificatie te laat voorbereiden, na de ontwikkeling, wanneer het herzien van de parametrisering duur is.
• De variatiegrenzen niet vastleggen: elke parameter moet zijn toegestane waarden of bereiken hebben.
• Vrije invoer toelaten voor invloedrijke parameters, wat een aanvullende verificatie kan uitlokken.
• Het model wijzigen zonder de gevolgen te analyseren: een grote wijziging vereist een nieuwe verificatie.
• Genereren en valideren door elkaar halen: een FDES is niet gevalideerd omdat ze uit de configurator komt.
• De traceerbaarheid verwaarlozen: zonder historiek van de generaties worden de verificatie en latere controles moeilijk.
• De RE2020-planning vergeten: wie een erkenningsronde mist, stelt de ingebruikname met ongeveer zes maanden uit.

Om te onthouden

Een configurator verifiëren betekent zowel het LCA-model als de vertaling ervan in de applicatie laten verifiëren, door een erkende derde van buiten het project. Die verificatie vraagt aan het begin meer werk dan een losse FDES, maar ze maakt het daarna mogelijk om verklaringen te genereren binnen een gecontroleerd kader.

Ze wordt voorbereid vanaf het ontwerp: keuze van de verificateur, variatiebereiken, traceerbaarheid en, voor een distributeur, de beoogde erkenningsronde voor de RE2020.